Mieszkańcy Lubelszczyzny w armii carskiej

Mieszkańcy Lubelszczyzny w armii carskiej

                                                                     People of Lublin voivodeship in tsar army 1834-1914

Publikowane na stronie spisy poborowych pochodzą z akt Urzędu Gubernialnego Lubelskiego do Spraw Powinności Wojskowej, zespołu przechowywanego w Archiwum Państwowym w Lublinie.

W lipcu 2019 roku członkowie Lubelskiego Towarzystwa Genealogicznego podjęli się opracowania bazy danych w ramach projektu „Mieszkańcy Lubelszczyzny w armii carskiej 1834-1914

W pierwszej kolejności opracowane zostaną zbiory z lat 1834-1855 (1866). W drugim etapie planowane jest opracowanie list poborowych dla okresu do 1914 roku. W materiale źródłowym występuje luka kiedy to po przegranej wojnie krymskiej w 1856 roku, carat przystąpił do reformy armii i w związku z tym pobór w całym Imperium Rosyjskim został wstrzymany na okres 3 lat. W wyniku rewolucyjnych nastrojów w Królestwie Polskim, pobór na tym terenie został dodatkowo odroczony na kolejne kilka lat i dopiero w 1865 r. ponownie nastąpił zaciąg do armii rosyjskiej i taki stan przetrwał do ostatniego poboru w 1914 roku.

Pracując nad listami poborowych trafiliśmy na różny stan zachowania źródeł dla okresu od 1834 do 1855. Przeważnie w Archiwum Państwowym w Lublinie dla poszczególnych roczników są zachowane spisy alfabetyczne i formularne. Pierwszy spis podaje numer w spisie formularnym, wymienia rekruta z imienia i nazwiska, obwód (odpowiednik dzisiejszego powiatu) z którego nastąpił pobór oraz jednostkę wojskową do której został skierowany. Druga cześć, tj. spis formularny jest rozszerzeniem informacji o rekrucie ale o tym napiszę poniżej. Niestety trafiają się takie roczniki, gdzie brakuje jednego spisu, bądź spis jest niekompletny. W opisywanym okresie większość ksiąg powstała w języku polskim, dopiero od 1849 roku spis formularny jest tworzony w języku rosyjskim zaś spis alfabetyczny po polsku. W późniejszych latach spotkamy tylko język rosyjski.

Z punktu widzenia genealoga, historyka, badacza wojskowości itd. informacje zawarte w spisach są pierwszorzędne. Obok podstawowych informacji o rekrucie jak: imię, nazwisko, wiek, imię ojca, miejsce zamieszkania, stan społeczny i zawodowy, stan cywilny, badacz znajdzie tam też rysopis rekruta. Zatem mamy podany wzrost, kolor włosów, brwi, oczu, kształt nosa, ust i twarzy oraz znaki szczególne.  Jedna z kolumn informuje nas o umiejętnościach poborowego. Zatem dowiemy się czy poborowy potrafił pisać i czytać a jeśli tak, to w jakim języku. Ostatnia kolumna zawiera adnotacje o posiadanych przy sobie środkach finansowych. Często napotkać można urzędową adnotację w postaci numeru i tutaj należałoby odszukać odpowiednią korespondencję w zachowanych aktach urzędu. Bywa, że w spisach alfabetycznych lub formularnych odnotowano datę zgonu.

Większość informacji z ksiąg poborowych znajdzie się w opracowywanej bazie poborowych. Pracujemy także nad opublikowaniem zdjęć ale w tej chwili ze względu na pewne ograniczenia finansowe musimy temat odłożyć na późniejszy okres. Jeśli ktoś z Państwa byłby zainteresowany zdjęciem z odpowiednim fragmentem o rekrucie to prosimy o kontakt.

Jednocześnie prosimy zgłaszać zauważone pomyłki. Staramy się aby do bazy przedostało się ich jak najmniej ale pracujemy na piśmie odręcznym i nie zawsze wszystko jest czytelne.

Adres do kontaktu:  lubelskietg@interia.pl

patronat

„Projekt realizowany w ramach obchodów stulecia odzyskania niepodległości oraz odbudowy polskiej państwowości”